Podiumverslaving

Bestaat er zoiets als podiumverslaving? Om erachter te komen of iets een verslaving is, moeten we ons eerst afvragen wat een verslaving is. De definitie volgens Wikipedia is als volgt:

Verslaving is een toestand waarin een persoon fysiek en/of mentaal van een gewoonte of stof afhankelijk is, zodanig dat hij/zij deze gewoonte of stof niet, of heel moeilijk los kan laten. Het gedrag van de persoon is voornamelijk gericht op het verkrijgen en innemen van het middel, of het handelen naar de gewoonte, ten koste van de meeste andere activiteiten. Als het lichaam deze stof of gewoonte dan moet loslaten kunnen er ernstige ontwenningsverschijnselen optreden bij deze persoon.

Het podium betreden is niet hetzelfde als het innemen van een middel, maar het kan er wel voor zorgen dat er endorfine vrijkomt in je hersenen. Endorfine is een stof die een gelukkig gevoel bij je losmaakt, en ja, dat kan verslavend zijn. Laten we voor de vraag of podiumverslaving bestaat uitgaan van de volgende definitie:

Een podiumverslaafde is iemand die mentaal en fysiek afhankelijk is geworden van de endorfine die vrijkomt tijdens of na een uitvoering op het podium. De persoon is in de tijd tussen optredens alleen maar bezig met het volgende optreden en als deze niet meer zal optreden kunnen er ernstige ontwenningsverschijnselen ontstaan.

Vanwege mijn eigen podiumervaringen als rapper, en door het observeren van andere artiesten, is mij opgevallen dat er grofweg drie beweegredenen zijn om het podium te betreden. De eerste behoefte is het meest deugdzaam: expressie. Het is de reden waarom een artiest doet wat hij of zij doet. Ik geloof dat elk mens wordt geboren met een talent. Als dit een herkenbaar artistiek talent is, volgt meestal instinctief de behoefte of drang dit te uiten. Die uiting; dat is expressie. De tweede behoefte is therapeutisch. In de wereld waarin wij leven hebben velen – zo niet iedereen – wel iets meegemaakt wat we later in ons leven willen of moeten verwerken. Ik zal niet zeggen dat iedereen traumatische ervaringen heeft, maar niemands leven gaat over rozen. Het is niet te beschrijven hoe het voelt om je ziel uit te storten aan het publiek. De laatste behoefte is het minst deugdzaam: het applaus.
Ik moet de eerste uitvoerende kunstenaar nog tegenkomen die niet geniet van de waardering van fans en daar is niets op tegen. Maar het applaus is het meest verslavend en als je gaat teren op de waardering van anderen raak je jezelf gemakkelijk kwijt. De gemiddelde artiest bezit een combinatie van deze drie behoeften en hoewel sommige artiesten onmenselijk apathisch lijken, denk ik dat zelfs zij die therapeutische behoefte hebben. Je hoeft overigens geen psychologie te hebben gestudeerd om in te zien welke behoeftes van je podiumbeleving in meer of mindere mate wenselijk zijn. Maar zijn dit ingrediënten voor een podiumverslaving?
Er zijn gevallen bekend van mensen die verslaafd zijn aan hardlopen, seks of gokken en vooral voor die laatste twee gaan mensen in therapie. Er is evenwel geen geval bekend van iemand die in therapie is voor een podiumverslaving, maar laten we het begrip iets breder trekken. Zoals ik eerder aangaf, is de derde beweegreden om op te treden het applaus, en zeker, elke artiest waardeert het applaus: het is erkenning. Maar erkenning is natuurlijk niet alleen voorbehouden aan kunstenaars; elk mens wil erkend worden. Het probleem ontstaat pas wanneer je hunkert naar erkenning van anderen zonder zelfwaardering te hebben.

Wanneer je het begrip podium in een bredere context plaatst, kun je stellen dat social media een podium is. waar mensen met verschillende maten van behoeftes voor erkenning te observeren zijn. Maar is dat hunkeren naar erkenning een verslaving? En nog belangrijker in dit kader: is dit een podiumverslaving? Natuurlijk, er komt wel degelijk endorfine vrij bij sommige mensen die zien dat hun post meer dan honderd likes heeft gehad. Dat zij continu bezig zijn met het volgende optreden (of post in dit geval) lijkt door het volume van posts bij deze lieden een feit. En ja, ik geloof dat iemand die veel met social media bezig is, dit zal moeten afwennen wanneer hij of zij stopt. Maar als we dit als bewijs zouden aanvoeren voor het bestaan van de eerder gedefinieerde podiumverslaving, doen we het begrip podium voor uitvoerende artiesten onrecht aan.

In dit stuk gaan we uit van artiesten die een fysiek podium betreden en een voorstelling geven. Vanuit die context kunnen we het volgende concluderen:
Er is geen bewijs om aan te voeren dat uitvoerende kunstenaars gevaar lopen in een verslaving terecht te komen. Dat er artiesten zijn die, na een carrière waarbij vele ovaties in ontvangst genomen zijn, moeten wennen aan de ‘stilte’ is waar, maar er is tot dusver geen geval bekend van een artiest die de microfoon cold turkey in de wilgen heeft gehangen en met ontwenningsverschijnselen is opgenomen.

Geplaatst in Verslaving

Over Oscar Brak

Geboren op 8 april in Manizales, Colombia, maar opgegroeid in Woerden als Oscar Brak. Na de middelbare school begint Oscar aan een studie HBO-Communicatie, waarvan hij zijn propedeuse behaald. Tegelijkertijd wordt er hard gewerkt aan een rapcarrière, waarbij Oscar zijn Colombiaanse achternaam, Davila, begint te gebruiken.   Na een lange periode actief te zijn geweest in de muziekwereld wordt de microfoon ingeruild voor de pen en schrijft Oscar columns voor o.a. hiphopgemeenschap.nl en mmaplanet.nl. Daarnaast werkt Oscar als medewerker commerciële binnendienst bij een distributeur van tijdschriften.