Bedriegerscomplex

YES YES, IK BEN DOOR! Uit 570 aanmeldingen ben ik gekozen om op gesprek te komen voor een traineeship bij de Nederlandse Publieke Omroep. Ik ben uitverkoren. Na vijf keer het mailtje gelezen te hebben ben ik over mijn eerste blijdschap heen. De opwinding, een gekke combinatie van verliefde kriebels en zenuwen, maakt plaats voor een beetje rust. Dit is wat ik wil. Ik moet dit goed aanpakken, maar dat lukt me. Dit kan ik.

Beschaamd betrap ik mezelf op een tikkeltje arrogantie. Ja, ambitie bracht mij waar ik nu ben. Het haast orgastische gevoel als je een doel bereikt. Maar als je dat begrip letterlijk vertaald is het ook de verklaring voor mijn mentale status vlak na dat moment. Het streven om iets altijd beter te moeten doen. Het streven om altijd vooraan te staan. Het streven om constant de lat hoger te leggen.

Een welbekend onzeker gevoel slaat als donderslag bij heldere hemel in. Wat denk ik nou? Ik kan dit niet, oh GOD. Ik. kan. dit. niet. Ja, ik ben uitgekozen, maar wel uit 570 mensen. Wat betekent dat voor mijn positie? Hoeveel ervaring hebben zij? Hoe kom ik in hemelsnaam zonder kleerscheuren door dat eerste gesprek? Wat was er ook alweer zo goed aan mij? De negatieve gedachten razen door mijn hoofd, de een nog hysterischer dan de ander. De argumenten die ik voor mijn aanstaande falen aandraag zijn legio. Voor ik het weet omsluit de onzekerheid me als een koud bad.

Waarom is het zó moeilijk om trots op jezelf te zijn? Waarom zoek ik keer op keer bevestiging voor iets waar ik best een beetje trots op mag zijn? Waarom doe ik dit? En met mij ongeveer al mijn vriendinnen. Met de nadruk op vriendinnen. Want als ik er langer over nadenk kom ik tot de conclusie dat dit proces van blijdschap, trots, arrogantie en onzekerheid iets is waar ik mijn mannelijke vrienden nog niet op heb betrapt. Dat gevoel lijkt een typisch vrouwendingetje te zijn.

Na enig speurwerk worden mijn vermoedens bevestigd. Ik lijd aan het bedriegerscomplex. Ik weet wat ik in mijn mars heb. Ik weet wat ik kan en ik weet dat ik een mooi en interessant curriculum vitae heb. Als ik wat rondvraag, lijkt er een taboe te rusten op deze vorm van onzekerheid. Maar, je bent toch door? Kijk eens wat je al hebt bereikt! Ben je niet trots? Maar ik kan die angst, een gevoel dat ik ieder moment door de mand kan vallen, niet van me afschudden.

Het bedriegerscomplex werd al in 1978 onderzocht door Amerikaanse wetenschappers. Bijzonder, want het is naar mijn idee een typische complex van deze tijd. Een tijd waarin alles beter, sneller en constant in ontwikkeling moet zijn. Een wereld waarin je, als je niet oplet, aan alle kanten voorbij wordt gestreefd door iemand die beter, knapper, slimmer of sneller is. Een tijd waarin iedereen constant wordt gepusht om tot het uiterste te gaan. Het is een complex waar heel wat hoogopgeleide, succesvolle mensen, zonder dat ze zich daar bewust van zijn, aan lijden. Het wordt omschreven als een, aan faalangst grenzende, onzekerheid. En ja, het zijn veelal vrouwen die hier last van hebben.

Het bedriegerscomplex lijkt gendergerelateerd te zijn. Hoogopgeleide, succesvolle vrouwen die de ambitie en de kans hebben om het welbekende glazen plafond te doorbreken, maar zich laten vellen door onzekerheid. Vrouwen met een positie waarvoor onze feministische betovergrootmoeders hard hebben gevochten. Deze vrouwen laten zich niet intimideren door mannen. Nee, zij laten zich intimideren door een zeurderig klein stemmetje in hun eigen hoofd. Dat ieder gevoel van trots, ieder gevoel van toegestane arrogantie gelijk weerlegt. En ja, ik ben hier ook schuldig aan. Waar ik als vrouwelijke twintiger in 2015 barst van de ambitie, lijkt die ambitie ook de drijfveer van mijn onzekerheid te zijn. Het is moeilijk om trots op jezelf te zijn.

Change Agent, VN Vrouwenvertegenwoordiger en idool van menig jonge vrouw, Kirsten van den Hul, biedt de oplossing. Een stappenplan, voor mij en mijn medeschijnbedriegers. 1. Durf je dromen uit te spreken. Bescheidenheid is slecht, want het is bijna altijd vals. 2. Dat zeurderige stemmetje dat zegt dat je iets niet kan, moet je de kop indrukken. Er is niks mis met groots te dromen. 3. Leer ja te zeggen. Mensen zeggen vaak nee omdat ze denken dat ze het niet kunnen. 4. Doe en ga op je bek. Op de ochtend van mijn gesprek voor het traineeship heb ik hysterisch staan huilen. Een huilbui mét ademnood en een berg zakdoekjes. Maar, ik ging en ik deed het gesprek. Uiteindelijk ben ik het niet geworden, maar ik ben toch trots. Trots op mijn doorzettingsvermogen. Want hoe onzeker ook, ik laat die nepbedrieger niet winnen. Dat is mijn ambitie. Ik. kan. dit!

Geplaatst in Ambitie

Over Dyonne van Haastert

Dyonne van Haastert heeft eind mei haar masterdiploma Media & Cultuur aan de Erasmus Universiteit behaald. Voor haar studie deed ze onderzoek naar het televisieprogramma Over de Streep en de invloed daarvan op de kennis, de houding en het gedrag van tienermeisjes, ten opzichte van pesten. Ze liep eerder stage bij de NOS en is sinds 2011 werkzaam voor het AD.